چکیده
زمینه و هدف: مسئله عمده این تحقیق کم توجهی جامعه به مشکلات اقتصادی، روانی و اجتماعی خانواده معتادین است، اهمیت آن، معلومات همه جانبه از اضرار مواد مخدر به خانواده های معتادین و به هدف بررسی مشکلات اقتصادی، روانی و اجتماعی در خانواده معتادین در مرکز ولابت بامیان انجامشده است.
روش: این تحقیق از نگاه هدف کاربردی، از نگاه روش توصیفی و از نگاه حل مسئله کیفی تفسیری است. برای جمعآوری داده ها از مصاحبه کار گرفتهشده است، مصاحبه با 19 تن از جمله 10 تن اعضای خانواده معتاد، 4 تن روانشناس و 5 تن عالم دین در مرکز ولایت بامیان صورت گرفت. داده های جمع آوری شده کدگزاری شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
یافتهها: نتایج تحقیق نشان می دهدکه وجود فرد معتاد در خانواده، مشکلات اقتصادی، روانی و اجتماعی را برای خانواده ها به بار می آورد. مشکلات اقتصادی از جمله فقر، بیکاری، دزدی و مشکلات روانی شامل افسردگی، اضطراب، شرم، احساس گناه، استرس اجتماعی، دلسردی و نفرت کودکان از خانواده و فرد معتاد، نفرت در بیـن زن و مرد. و پیامدهای اجتماعی خانواده معتادین از جمله کاهش مسئولیت معتاد واعضای خانواده معتادین در بین جامعه و خانواده، قطع رابطه اعضای خانواده با فرد معتاد، قطع رابطه جامعه با خانواده معتادین، تحقیر و توهین کردن زن و کودک معتادین از سوی جامعه، همکاری وکمک نکردن جامعه به خانواده معتادین، مجرم شمردن خانواده معتادین از سوی جامعه، طلاق در خانواده معتادین، دوری از اجتماع، پائین آمدن عزت نفس و اعتماد به نفس اعضای خانواده است.
نتیجهگیری: در آخر نتیجه گیری می شود که وجود فرد معتاد در خانواده، مشکلات اقتصادی، مشکلات روانی، مشکلات اجتماعی را برای سایر اعضای خانواده به بار می آورد.
روش: این تحقیق از نگاه هدف کاربردی، از نگاه روش توصیفی و از نگاه حل مسئله کیفی تفسیری است. برای جمعآوری داده ها از مصاحبه کار گرفتهشده است، مصاحبه با 19 تن از جمله 10 تن اعضای خانواده معتاد، 4 تن روانشناس و 5 تن عالم دین در مرکز ولایت بامیان صورت گرفت. داده های جمع آوری شده کدگزاری شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
یافتهها: نتایج تحقیق نشان می دهدکه وجود فرد معتاد در خانواده، مشکلات اقتصادی، روانی و اجتماعی را برای خانواده ها به بار می آورد. مشکلات اقتصادی از جمله فقر، بیکاری، دزدی و مشکلات روانی شامل افسردگی، اضطراب، شرم، احساس گناه، استرس اجتماعی، دلسردی و نفرت کودکان از خانواده و فرد معتاد، نفرت در بیـن زن و مرد. و پیامدهای اجتماعی خانواده معتادین از جمله کاهش مسئولیت معتاد واعضای خانواده معتادین در بین جامعه و خانواده، قطع رابطه اعضای خانواده با فرد معتاد، قطع رابطه جامعه با خانواده معتادین، تحقیر و توهین کردن زن و کودک معتادین از سوی جامعه، همکاری وکمک نکردن جامعه به خانواده معتادین، مجرم شمردن خانواده معتادین از سوی جامعه، طلاق در خانواده معتادین، دوری از اجتماع، پائین آمدن عزت نفس و اعتماد به نفس اعضای خانواده است.
نتیجهگیری: در آخر نتیجه گیری می شود که وجود فرد معتاد در خانواده، مشکلات اقتصادی، مشکلات روانی، مشکلات اجتماعی را برای سایر اعضای خانواده به بار می آورد.
واژههای کلیدی
منابع
- 1) احمدی، محمدیاسین . (1402). بررسی اضرار مواد مخدر از دیدگاه اسلام، ، کنفرانس علمی تحقیقی (علل، پیامد و روش های درمان مواد مخدر از دیدگاه دین مبین اسلام، روانشناسی و جامعه شناسی ) محل بر گذاری پوهنتون بامیان، افغانستان.
- 2) استربرگ، ک. (1384). روشهای تحقیق کیفی درعلوم اجتماعی. ترجمه: احمد پور و علی شجاعی، یزد: انتشارات دانشگاه یزد.
- 3) اسلام دوست، ثریا. (1389). اعتیاد(آسیب شناسی و درمان)، تهران: دانشگاه پیام نور.
- 4) اعتمادی احمد و فراهانی، فاطمه ( 1390). مقایسه وضعیت سلامت روانی و منبع کنترل نوجوانان دختر خانوادههای معتاد و غیر معتاد، فصل نامه علوم تربیتی، سال چهارم، شماره شانزدهم، ص 137 – 152.
- 5) اکبری، رضا. (1402). بررسی علل و پیامدهای مواد مخدر از دیدگاه جامعه شناسی در بامیان، کنفرانس علمی تحقیقی (علل، پیامد و روش های درمان مواد مخدر از دیدگاه دین مبین اسلام، روانشناسی و جامعه شناسی ) محل بر گذاری پوهنتون بامیان، افغانستان.
- 6) جهاندارلاشکی، زینب . ( 1402). واکاوی روایت خانواده ها از زندگی با فرد معتاد: مطالعه کیفی، مطالعات راهبردی زنان، دوره 26، شماره 101، ص ص 187 – 199.
- 7) حریری، نجلا . (1396). اصول و روشهای تحقیق کیفی، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
- 8) خدایاری فرد، محمد؛ سهراب پور، غلام رضا و هجازی الهه (1397) اثر بخشی روایت درمانگری به شیوه مشاوره گروهی بر عملکرد خانوادۀ زنان دارای همسرمعتاد، مجله روانشناسی 86، سال بست و دوم، شماره 3، ص 220 – 232.
- 9) خلیل پور چالکیاسری، سید عباس . (1399). شناخت اعتیاد مواد مخدر بر اساس تحلیل روانشاسی جنایی به جهت اثبات نواقض قوانین کیفری در ایران، فصل نامه علمی حقوقی قانون یار، دوره چهارم، شماره شانزدهم، ص 447- 463
- 10) دانش، تاج زمان . (1389). معتاد کیست، مواد مخدّر چیست، تهران: سمت.
- 11) زرین کلک، حمیدرضا. (1388) اثر بخشی آموزش مؤلفه های تاب آوری بر کاهش آسیب پذیری نسبت به اعتیاد و تغییر نگرش دانش آموزان نسبت به مصرف مواد، فصل نامه اعتیاد پژوهشی، سال 3، شماره 11 ص ص 138 – 115.
- 12) سلیمانی، سمیرا؛ رضایی، علی محمد و نظری، فاطمه. ( 1393) نقش احساس تنهایی در نگرش دانشجویان به مواد مخدر، فصل نامه روانشناسی تربیتی، سال یازدهم، شماره سی و پنجم، ص 67 – 75.
- 13) شایگان، فریبا(1390) مشارکت زنان در پیشگیری از مصرف مواد مخدر، فصل نامه دانش انتظامی، سال دوازدهم، شماره دوم، ص 111- 136.
- 14) شریعتمداری، علی. (1390). روانشناسی تربیتی، تهران: انتشارات امیرکبیر،
- 15) شیخ الاسلامی، علی و نوروزی فییروز، الهه. (1400). اثر بخشی توانمند سازی روانی – اجتماعی بر خود کانترلی بر دانش آموزان با آمادگی به اعتیاد، فصل نامه علمی اعتیاد پژوهشی، سال 15، شناره شصت و دوم، ص ص 35 -6.
- 16) گنجی، مهدی. (1394). آسیب شناسی روانی بر اساس DSM – 5، تهران: نش ساولان.
- 17) محمدخانی، پروانه(1388). ابعاد مشکلات شخصی – ارتباطی زنان دارای همسر معتاد: چشم اندازی برنامه توان بخشی همسران مبتلایان به اعتیاد، فصل نامه اعتیاد پژوهشی،سال سوم، شماره 19، ص ص 36- 17.
- 18) منچری، حمیده؛ نیستانک ناهید دخت، شریفی ؛ نعیمه، سید فاطمی؛ محمد، حیدری و منصوره، قدسی. (1392). مشکلات روانی – اجتماعی در خانواده های معتادین، مرکز تحقیقات مراقبتهای پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایران(نشریه پرستاری ایران) دوره 26 شماره 83، ص ص 48 – 56.
- 19) ناطقی، محبوبه و سهرابی، فرامرز. (1396). اثر بخشی درمان شناختی رفتاری بر افکار خودکشی و تکانشگری نوجوانان دارای اعتیاد به موادمخدر، فصل نامه اعتیاد پژوهشی سوء مصرف موماد، سال یازدهم، شماره چهل و دوم، ص 2014 – 228.
- 20) ناعیمی، علی محمد. (1394). اثر بخشی آموزش خانواده محور برسلامت روان و تاب آوری زنان داری همسر معتاد(مطالعه موردی: سبزوار). زن در توسعه و سیاست، سال 13، شماره 1، ص ص 52-41.
- 21) Kidorf, M. (2004). Prevalence of psychiatric and substance use disorder in opioid abusersin a community syringeexhance program. Journal of Drug Alcohol Dependent:24(2),15-22.
- 22) Merriam, s. (2009). qualitative research: a guide to design and implementation san Francisco jossey –bass.
- 23) Weinberg, N, Z.(2010). Risk factores for substance abuse. Jurnal of Learning Disabilities: 34,343 -356.