پوهنتون تاج ورود ثبت نام
مجله علمی تحقیقی تاج Taj Academic Journal

بررسی اصول حاکم بر محاکمات جزایی و نحوه رسیدگی به دعاوی در عصر پیامبر اسلام ص

چکیده

تطبیق عدالت قضایی و احقاق حق از طریق نهاد¬های عدلی و قضایی در تمام اعصار و در سراسر جوامع اسلامی، منوط به فهم دقیق از اصول حاکم بر محاکمه عادلانه که در رویه¬های قضایی پیامبر (ص) مشهود بوده است، می-باشد. تحقیق هذا، با استفاده از روش توصیفی و روش گردآوری مطالب بصورت کتابخانه¬ای از یکسو به دنبال تبیین اصول حاکم بر رسیدگی قضایای جزایی در عصر پیامبر(ص) است و از سوی دیگر، ادله¬ی اثبات و سازوکارهایی که آنحضرت (ص) در جریان رسیدگی به دعاوی جزایی به آن متوسل می¬شد را مورد مطالعه قرار داده است. در شیوه رسیدگی پیامبر(ص) به دعاوی جزایی، اصولی منطبق بر موازین علمی و عقلی محاکمه عادلانه¬ی دوران معاصر، به¬خوبی مشهود بوده است؛ چنانچه، اصل عدالت قضایی، اصل تساوی افراد، اصل قاطعیت و سرعت در اجرای مجازات (حدود)، اصل علنی-بودن محاکمه و اجرای مجازات، اصل یک¬مرحله¬یی¬بودن رسیدگی، اصل برائت-الذمه، اصل عدم پذیرش شفاعت¬ در حدود؛ و گذشت از حدود با وجود شبهه، از عمده¬ترین اصول حاکم بر رسیدگی دعاوی جزایی در عصر پیامبر(ص) بوده است. آنحضرت(ص)، دعاوی را بر مبنای قرآن و بر پایه¬ی یکسان¬نگری میان طرفین دعوی، شکیبایی در شنیدن گفته¬ها، عدالت شهود و با توسل به ادله (متهم و مجنی علیه) یا (شاکی و مشتکی¬عنه) و استفاده از شیوه‌های مختلف در رسیدگی از جمله تحقیق محل، کتابت و ثبت اظهارات، توقیف و بازداشت متهم و غیره موارد، قضایای جرمی را رسیدگی نموده و به آنها خاتمه می¬بخشید. اقرار، بینه (شهادت شهود)، نکول از سوگند در (لعان) و قسامت، به عنوان ادله¬ی اثبات در رسیدگی جزایی آنحضرت(ص) شناخته¬شده¬اند.

واژه‌های کلیدی