پوهنتون تاج ورود ثبت نام
مجله علمی تحقیقی تاج Taj Academic Journal

تحلیل عوامل گرایش جوانان ۱۸- ۳۰ سال به مواد مخدر مطالعه موردی ولایت پنجشیر

چکیده

گرایش جوانان به مصرف مواد مخدر یکی از معضلات مهم اجتماعی در افغانستان، به‌ویژه در ولایت پنجشیر، به شمار می‌رود که پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی به همراه دارد. این تحقیق باهدف شناسایی علل گرایش جوانان به مصرف مواد مخدر، تحلیل عوامل زمینه‌ساز و بررسی پیامدهای ناشی از آن انجام‌شده است. روش تحقیق به‌صورت کیفی- کمی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های ساختاریافته و مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته گردآوری گردید. اشتراک کنندگان این تحقیق به تعداد 200 نفر شامل جوانان ۱۸ تا ۳۰ سال و برای مصاحبه عمیق 20 نفر ساکن مناطق شهری و روستایی ولایت پنجشیر بود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد عوامل اقتصادی در گرایش جوانان به مصرف مواد مخدر بیشترین نقش رادارند؛ به‌گونه‌ای که فقر (۶۲.۳۱٪) و بیکاری (۵۲.۲۶٪) مهم‌ترین عوامل شناخته‌شده‌اند و درآمد بالای ناشی از قاچاق مواد نیز به‌عنوان عامل وسوسه‌برانگیز مطرح گردیده است. در بعد خانوادگی، ضعف نظارت والدین و کمبود حمایت عاطفی (۳۹٪) و تعارض‌های خانوادگی (۳۷٪) بیشترین تأثیر را داشته‌اند که نشان‌دهنده نقش بنیادی خانواده در پیشگیری یا تشدید اعتیاد است. در حوزه اجتماعی، فشار همسالان (۴۳٪) برجسته‌ترین عامل به شمار می‌رود و پس‌ازآن وضعیت اقتصادی و دسترسی آسان به مواد قرار دارد؛ امری که اهمیت محیط اجتماعی و گروه دوستان را در شکل‌گیری این پدیده نشان می‌دهد. همچنین در بعد فرهنگی، نبود آموزش‌های پیشگیرانه (۶۳٪) و ضعف ارزش‌ها و باورهای فرهنگی از عوامل کلیدی شناخته‌شده‌اند که بیانگر کمبود آگاهی و تضعیف کنترل فرهنگی در جامعه است. یافته‌های کیفی حاصل از تحلیل مضمون نیز این نتایج را تأیید می‌کند و نشان می‌دهد نقش همسالان، مشکلات خانوادگی، انگیزه‌های فردی (مانند استرس و کنجکاوی) و همچنین پیامدهای این گرایش شامل پایین آمدن مشارکت تحصیلی، بروز آسیب‌های روانی، افزایش تنش‌های خانوادگی و گسترش رفتارهای پرخطر اجتماعی است. یافته‌های این تحقیق می‌تواند به‌عنوان مبنای علمی برای تدوین سیاست‌های پیشگیرانه، برنامه‌ریزی‌های آموزشی و اجرای راهکارهای حمایتی در سطح محلی و ملی، باهدف کاهش مصرف مواد مخدر در میان جوانان، مورداستفاده قرار گیرد.

واژه‌های کلیدی