چکیده
حفاظت از محیط زیست بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای حقوقی و اجتماعی در افغانستان، نیازمند تحلیل دقیق و روشمند از قوانین موجود و شیوههای پیشگیری از تخریب آن است. این پژوهش با هدف ارزیابی کارایی قانون محیط زیست افغانستان از منظر نظریه پیشگیری وضعی رونالد کلارک انجام شده است. در این راستا، تلاش شده است تا با تمرکز بر تکنیکهای عملیاتی پیشگیری وضعی نظیر افزایش دشواری ارتکاب جرم، کاهش منافع مجرمانه، و تقویت کنترلهای رسمی و غیررسمی، ظرفیتهای قانونی موجود برای پیشگیری از جرایم زیستمحیطی تحلیل و بررسی گردد. روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانهای، اسناد حقوقی، قوانین داخلی و تطبیقی، و نظریات جرمشناسی میباشد. سوالات اصلی پژوهش شامل این موارد است: آیا قانون محیط زیست افغانستان توانسته است با بهرهگیری از ابزارهای پیشگیری وضعی، در کاهش جرایم زیستمحیطی موفق عمل کند؟ چه خلأهایی در چارچوبهای قانونی و اجرایی آن قابل شناسایی است؟ یافتههای تحقیق نشان میدهد که با وجود تصویب قانون محیط زیست در افغانستان، بسیاری از اصول پیشگیری وضعی در ساختار قانونگذاری و سیاستگذاریهای اجرایی لحاظ نشدهاند. ضعف در شناسایی نقاط حساس آسیبپذیر، نبود نظارت موثر، و عدم بازدارندگی لازم در مجازاتها از جمله چالشهای اصلی محسوب میشود. در پایان، پژوهش پیشنهاداتی برای اصلاح و بهروزرسانی قانون و روشهای اجرای تکنیک ها، بر پایه نظریه پیشگیری وضعی رونالد کلارک ارائه میدهد.